پرورش مرغ بومی تخم‌گذار، راهکاری برای تقویت امنیت غذایی و ایجاد اشتغال در مقیاس کوچک
مدرس و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام:
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، علی‌الله مرادی، مدرس و عضو هیئت علمی این مرکز، با اشاره به اهمیت توجه به تولید گوشت و تخم‌مرغ، روند رو به رشد جمعیت، تأکید بر سلامت جامعه، تأمین پروتئین باکیفیت و اهمیت امنیت غذایی را از دلایل توجه به این بخش عنوان کرد و پایین بودن ظرفیت مراتع، مزایای بهداشتی و اقتصادی و اهمیت صنعت طیور از حیث اشتغال را از دیگر عوامل مؤثر در این زمینه دانست.
وی با اشاره به تاریخچه پرورش مرغ بیان کرد: مرغ حدود ۵۰۰۰ تا ۵۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح در هندوستان، جاوه اندونزی و سوماترا اهلی شد و علاوه بر مصارف خوراکی، برای نمایش، مناسک مذهبی و شرط‌بندی نیز مورد استفاده قرار می‌گرفت. انسان با درست کردن لانه و غذا دادن، به زنده‌مانی و تولید نسل مرغ کمک کرد.
الله‌مرادی افزود: مرغ نیازی به مراتع و چراگاه ندارد و در محیطی محدود و در زمانی کوتاه، با استفاده از مواد غیرقابل استفاده برای انسان، همانند بقایای کارخانجات روغن‌کشی، لبنیات‌سازی، کشتارگاهی، شیلات و کنسروسازی، قابل پرورش است.
تعریف و انواع مرغ بومی
این مدرس مرکز تحقیقات ایلام در تعریف مرغ بومی اظهار کرد: مرغ بومی به نژادهایی گفته می‌شود که تولید کمتری نسبت به نژادهای مرسوم صنعتی و اصلاح‌شده دارند؛ درحالی‌که نژادهای صنعتی در جهت تولید بیشتر و بدون مقاوم‌سازی در مقابل عوامل محیطی و بیماری‌ها اصلاح شده‌اند.
وی انواع نژادهای مرغ بومی را شامل نژادهای تخم‌گذار، دومنظوره و زینتی دانست و پرورش مرغ بومی تخم‌گذار را برای افرادی که هیچ تجربه‌ای ندارند، توصیه کرد.
الله‌مرادی در تشریح مزایای پرورش مرغ بومی تخم‌گذار گفت: این نوع مرغ در اغلب مناطق گرم و سرد پرورش داده می‌شود و تنها عامل محدودکننده آن ارتفاع است که نباید بیش از ۱۴۰۰ متر از سطح دریا باشد. همچنین از منابع غیرمتعارف تغذیه، از جمله ضایعات سفره، ضایعات کشاورزی، مراتع و کمپوست‌های گیاهی و جانوری استفاده می‌کند.
وی با اشاره به اینکه بیماری‌های مشترک بین انسان و طیور از دام کمتر است، افزود: مهم‌ترین بیماری‌های مشترک بین انسان و طیور شامل سالمونلا، کمپیلوباکتر و آنفلوآنزای H5N1 است.
این عضو هیئت علمی، نیاز نداشتن به تجربه بالا، بازاریابی راحت‌تر، ضریب بهره‌وری ۸۰ درصدی واحد تخم‌گذاری، سرمایه اولیه کم، امکان شروع فعالیت در مقیاس‌های کوچک، سازگاری بالا با شرایط محیطی و آب‌وهوایی، مقاومت نسبت به بیماری‌ها و آلودگی‌های ویروسی و باکتریایی، استفاده کمتر از واکسن، دارو و آنتی‌بیوتیک و محبوبیت بالا در بین مردم را از دیگر مزایای پرورش مرغ بومی تخم‌گذار برشمرد و خاطرنشان کرد: مرغ‌ها پس از اتمام دوران تولید، روانه کشتار می‌شوند.
انواع نژادها و میزان تولید تخم‌مرغ
الله‌مرادی با اشاره به انواع نژادهای مرغ محلی تخم‌گذار، از مرغ بومی گلپایگانی، مرندی، یزدی، رشت، لاری، کرمانشاهی، جهادی و اکوتیپ دورگ نام برد.
وی در مقایسه میزان تولید تخم‌مرغ انواع مرغ تخم‌گذار اظهار کرد: مرغان بومی اصلاح‌نشده ۱۶۰ عدد تخم‌مرغ، ضریب تبدیل غذایی بالای ۳.۵ و راندمان تولید ۵۰ درصد دارند. مرغ جهادی، به‌عنوان مرغ دومنظوره، ۲۰۰ عدد تخم‌مرغ، ضریب تبدیل غذایی ۳.۵ و راندمان تولید ۷۵ درصد دارد. اکوتیپ دورگ ۳۰۰ عدد تخم‌مرغ و ضریب تبدیل غذایی ۳ دارد و مرغ صنعتی اصلاح‌نژادشده نیز ۳۰۵ عدد تخم‌مرغ و ضریب تبدیل غذایی ۲.۵ دارد.
روش‌های پرورش مرغ بومی تخم‌گذار
این مدرس مرکز تحقیقات ایلام، روش‌های پرورش مرغ بومی تخم‌گذار را شامل فضای آزاد، نیمه‌باز و سالن عنوان کرد و درباره مزایای پرورش در سالن گفت: در این روش شرایط نور، دما و بهداشت قابل کنترل است، تهویه بهتر انجام می‌شود و مرغ در شرایط قرنطینه قرار دارد.
وی با اشاره به محدودیت‌های پرورش در فضای آزاد افزود: تغییر آب‌وهوا در فصول مختلف سال می‌تواند موجب عدم تخم‌گذاری شود؛ همچنین احتمال حضور پرنده‌های مهاجر، تعدد بالای مراکز پرورش طیور و کاهش راندمان تخم‌گذاری به دلیل فعالیت زیاد مرغ، از مواردی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
نحوه پرورش و مدیریت تغذیه و نور
الله‌مرادی درباره نحوه پرورش مرغ بومی تخم‌گذار بیان کرد: این کار با خرید جوجه یک‌روزه و پرورش آن تا سن ۱۷ ماهگی یا با خرید نیمچه پنج‌ماهه و پرورش آن تا سن ۱۷ ماهگی انجام می‌شود.
وی با اشاره به تأثیر تحریک نوری بر شروع تخم‌گذاری گفت: شروع تخم‌گذاری تحت تأثیر تحریک نوری است و زودتر از پنج‌ماهگی موجب تولید تخم‌مرغ کوچک می‌شود که بازارپسند نیست و قیمت پایینی دارد. شروع تخم‌گذاری دیرتر از پنج‌ماهگی نیز موجب افزایش هزینه‌های نگهداری و کاهش سوددهی می‌شود.
این عضو هیئت علمی افزود: پس از پنج‌ماهگی، مرغ طی دو تا سه هفته به اوج تولید می‌رسد. دان مصرفی مرغ‌های محلی به‌ازای هر مرغ، روزانه ۱۱۰ گرم است که در سه وعده غذایی صبح، ظهر و عصر و در هر وعده به میزان ۳۷ گرم به هر مرغ داده می‌شود.
وی تأکید کرد: مرغ‌ها باید روزانه ۱۴ تا ۱۶ ساعت نور دریافت کنند و اصولاً در زمان تخم‌گذاری به دمای بین ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد نیاز دارند. در دمای پایین‌تر از ۲۰ درجه، بخشی از انرژی مصرفی صرف گرم کردن بدن می‌شود.
الله‌مرادی در پایان، توجه به مدیریت صحیح تغذیه، نور، دما و شرایط بهداشتی را از عوامل مهم در پرورش مرغ بومی تخم‌گذار دانست.
نظر شما :