اجرای بسته سیاستی احیای باغات دیم استان ایلام با تکیه بر ظرفیت‌های علمی و نخبگانی
رییس مرکز تحقیقات و‌آموزش کشاورزی ایلام:
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، این نشست با هدف بررسی نتایج مطالعات کارشناسی، جمع‌بندی دیدگاه‌های صاحب‌نظران و تکمیل بسته سیاستی احیای باغات دیم برگزار شد. در این جلسه، بر ضرورت آمایش اصولی اراضی، تقویت پژوهش و آموزش، استفاده از ظرفیت دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و پیگیری اجرای راهکارهای تدوین‌شده با همکاری دستگاه‌های اجرایی تأکید شد.
علی نجفی‌فر رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام امروز دوشنبه 27 مهر در این نشست ضمن قدردانی از تلاش اعضای هیأت اندیشه‌ورز، بر ضرورت تبدیل پیشنهادهای کارشناسی به اقدامات اجرایی تأکید کرد و گفت: تدوین سند و ارائه راهکار، بخشی از فرایند کار است و اثربخشی نهایی آن به پیگیری و عملیاتی شدن پیشنهادها بستگی دارد.
وی با اشاره به اهمیت آمایش سرزمین در توسعه باغات دیم اظهار کرد: توسعه باغبانی باید با توجه به شرایط اقلیمی، شیب زمین، پوشش گیاهی طبیعی و ویژگی‌های اکولوژیکی هر منطقه انجام شود. همچنین، ملاحظات اقتصادی و اجتماعی باید در کنار عوامل زیست‌محیطی مورد توجه قرار گیرند؛ زیرا نمی‌توان برای تمام مناطق استان نسخه‌ای واحد ارائه کرد.
نجفی‌فر تقویت مطالعات پژوهشی، شناسایی گونه‌ها و ارقام مناسب و ارزیابی ظرفیت‌های اراضی را از الزامات توسعه اصولی باغات دیم دانست و بر همکاری دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و دستگاه‌های اجرایی تأکید کرد. وی همچنین توجه هم‌زمان به امنیت غذایی، افزایش ارزش افزوده محصولات، بهبود درآمد کشاورزان و ایجاد فرصت‌های اشتغال در مناطق روستایی را ضروری دانست و پیشنهاد کرد بازدیدهای علمی از طرح‌های باغبانی اجراشده در استان برای بررسی نتایج و انتقال تجربه انجام شود.
نعمت‌اله شیری رئیس بنیاد نخبگان استان ایلام، نیز ضمن قدردانی از تلاش اعضای هیأت اندیشه‌ورز، نتایج این فعالیت را کاربردی و قابل استفاده در برنامه‌های توسعه‌ای استان دانست. وی اظهار کرد: همکاری منسجم دستگاه‌های اجرایی، دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی در قالب یک زیست‌بوم علمی و اجرایی می‌تواند زمینه توسعه و احیای باغات دیم استان را فراهم کند.
وی با تأکید بر ضرورت استفاده از نتایج این مطالعات در برنامه‌ریزی‌های کلان استان، خواستار لحاظ شدن پیشنهادهای هیأت اندیشه‌ورز در سند توسعه عملیاتی استان شد. وی همچنین از پیگیری برگزاری نشستی رسمی با حضور استاندار ایلام، رئیس سازمان جهاد کشاورزی، مسئولان مراکز تحقیقاتی و سایر دستگاه‌های مرتبط خبر داد تا نتایج و راهکارهای تدوین‌شده ارائه و زمینه پیگیری و اجرای آن‌ها فراهم شود.
رئیس بنیاد نخبگان استان ایلام با اشاره به فعالیت هیأت اندیشه‌ورز دیگری در حوزه بحران‌های زیست‌محیطی، ابراز امیدواری کرد پس از تکمیل فعالیت‌های آن، دستاوردهای این مجموعه‌ها در نشستی مشترک ارائه شود و هماهنگی لازم برای استفاده از نتایج آن‌ها در برنامه‌های توسعه‌ای استان صورت گیرد.
فریدون سلیمانی معاون پژوهش و فناوری مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام و دبیر هیأت اندیشه‌ورز، به تشریح روند تدوین گزارش و نتایج ارزیابی‌های کارشناسی پرداخت. وی با قدردانی از تلاش‌های انجام‌شده، اظهار کرد: این بسته سیاستی بر اساس جمع‌بندی مباحث جلسات پیشین، دیدگاه‌های اعضای هیأت و نتایج پرسش‌نامه‌های تکمیل‌شده از سوی کشاورزان، استادان دانشگاه و پژوهشگران حوزه باغبانی تدوین شده است. همچنین، برای تحلیل داده‌ها و اولویت‌بندی راهکارها از روش‌های تحلیلی و مدل‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره استفاده شده است.
سلیمانی با اشاره به نتایج ارزیابی‌ها افزود: تقویت فعالیت‌های پژوهشی در زمینه پهنه‌بندی اراضی، برنامه‌ریزی متناسب با مناطق اقلیمی و شناسایی گونه‌ها و ارقام مناسب، در کنار رفع ضعف‌های آموزشی و توسعه آموزش‌های تخصصی برای بهره‌برداران، از مهم‌ترین اولویت‌های این بسته سیاستی است.
به گفته وی، دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و آموزشی در تحقق این اولویت‌ها نقش محوری دارند و سایر راهکارها نیز باید متناسب با وظایف دستگاه‌های اجرایی پیگیری شوند.
وی همچنین خواستار مطالعه دقیق گزارش از سوی اعضای هیأت اندیشه‌ورز و ارائه پیشنهادهای اصلاحی برای تکمیل بخش راهکارهای اجرایی شد و بر ضرورت آماده‌سازی گزارش نهایی برای ارائه در نشست آتی با حضور استاندار تأکید کرد.

تدوین ۲۲ راهبرد برای توسعه و احیای باغات دیم
مژگان خوش‌مرام پژوهشگر مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، نیز در این نشست با قدردانی از افرادی که از ابتدای فرایند تدوین بسته سیاستی مشارکت داشته‌اند، اظهار کرد: مطالب ارائه‌شده حاصل تلاش فکری و هم‌اندیشی اعضای هیئت اندیشه‌ورز و کارشناسان این حوزه است و برای تکمیل آن به دیدگاه‌ها و پیشنهادهای اعضا نیاز داریم.
وی افزود: پیشنهادها و اصلاحات مطرح‌شده در این نشست بررسی می‌شود و پس از اعمال تغییرات لازم، نسخه نهایی بسته سیاستی تهیه خواهد شد.
خوش‌مرام با اشاره به تدوین بسته سیاستی توسعه و احیای باغات دیم استان ایلام با محوریت هیئت اندیشه‌ورز، اظهار کرد: این سند با تمرکز بر محصولات مقاوم به خشکی و با هدف ارائه چارچوبی علمی، یکپارچه و اجرایی برای استفاده پایدار از ظرفیت‌های باغداری دیم استان و افزایش تاب‌آوری کشاورزی در برابر کم‌آبی و تغییرات اقلیمی تدوین شده است.
وی ادامه داد: در فرایند تدوین این بسته، مسائل و ظرفیت‌های استان در حوزه باغات دیم بررسی و با استفاده از تحلیل نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها (SWOT)، راهبردهای پیشنهادی استخراج شد.
این پژوهشگر با اشاره به استخراج ۲۲ راهبرد در این فرایند، گفت: این راهبردها با مشارکت ۲۰ نفر از اعضای هیئت اندیشه‌ورز و خبرگان مدعو و بر اساس چهار معیار اهمیت، اثربخشی، فوریت و امکان‌پذیری، با استفاده از روش تصمیم‌گیری چندمعیاره تاپسیس فازی (Fuzzy TOPSIS) اولویت‌بندی شدند.
خوش‌مرام با اشاره به مهم‌ترین اولویت‌های تعیین‌شده در این بسته سیاستی، بیان کرد: شناسایی و پهنه‌بندی مناطق مستعد توسعه باغات دیم متناسب با گونه و رقم، تقویت آموزش و ترویج و انتقال فناوری و مدیریت آب باران و رواناب با رویکرد آبخیزداری، از جمله مهم‌ترین راهبردهای شناسایی‌شده هستند.
وی احیا و بازسازی باغات دیم کم‌بازده، توانمندسازی باغداران، تدوین برنامه جامع توسعه و احیای باغات و تقویت زیرساخت‌های فرآوری و تکمیل زنجیره ارزش را از دیگر محورهای این بسته سیاستی برشمرد.
این پژوهشگر مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام افزود: بسته تدوین‌شده در قالب هشت محور، مجموعه‌ای از پیشنهادهای اجرایی و الزامات نهادی و مدیریتی را ارائه می‌کند و بر هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول، تخصیص هدفمند منابع و پایش مستمر اقدامات تأکید دارد.
وی با بیان اینکه جهت‌گیری اصلی این سند، حرکت از توسعه کمّی و پراکنده باغات به سمت باغداری پایدار، اقتصادی، مکان‌محور و سازگار با شرایط اقلیمی است، تصریح کرد: اجرای راهبردهای پیشنهادی می‌تواند زمینه تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر و برنامه‌ریزی منسجم‌تر برای توسعه و احیای باغات دیم استان را فراهم کند.
تأکید اعضای هیئت بر اجرایی‌شدن راهبردها
در ادامه این نشست، یکی از اعضای هیئت اندیشه‌ورز با اشاره به روند تدوین بسته سیاستی، اظهار کرد: این سند حاصل پنج جلسه هم‌اندیشی، بررسی پرسش‌نامه‌ها، دریافت دیدگاه‌های اعضا و ارسال پرسش‌نامه برای کشاورزان و استادان کشوری است و نتایج حاصل از تحلیل SWOT و روش تاپسیس فازی در تدوین و اولویت‌بندی راهبردها مورد استفاده قرار گرفته است.
وی با اشاره به صرف زمان و انجام بررسی‌های کارشناسی برای تدوین این بسته، افزود: پس از اعمال اصلاحات و نهایی‌شدن سند، قرار است نسخه نهایی در نشستی رسمی با حضور استاندار ارائه شود.
یکی دیگر از اعضای هیئت اندیشه‌ورز نیز با اشاره به تغییر کاربری برخی باغات استان به خانه‌باغ و قطعه‌بندی اراضی، بر ضرورت توجه به این موضوع در بسته سیاستی تأکید کرد و خواستار پیش‌بینی راهکارهایی برای جلوگیری از تداوم این روند و صیانت از ظرفیت باغداری استان شد.
نظر شما :