الگوی کشت؛ راهی برای تولید پایدار و درآمد بیشتر کشاورزان

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، زهرا تقی‌پور محقق مرکز تحقیقات در این کاروان ترویجی اظهار داشت: اجرای الگوی کشت یک کار یک‌ساله یا یک بخشنامه اداری نیست، بلکه یک مسیر تدریجی است که نیاز به همکاری همه دارد؛ کشاورز، کارشناس، محقق، مروج، دستگاه‌های اجرایی، بخش خصوصی و بازار.

وی افزود: اگر بتوانیم دانش علمی را در کنار تجربه کشاورزان قرار دهیم و در کنار آن، مسئله آب و بازار را نیز مدیریت کنیم، می‌توانیم کشاورزی استان ایلام را به سمت تولید پایدارتر، درآمد بیشتر برای کشاورزان و استفاده بهتر از منابع هدایت کنیم.

تقی‌پور با اشاره به هدف اصلی الگوی کشت گفت: هدف اصلی الگوی کشت این است که کمک کنیم محصول مناسب، در منطقه مناسب، با توجه به منابع آب و خاک، شرایط اقلیمی، نیاز بازار و صرفه اقتصادی تولید شود.

وی ادامه داد: همه ما می‌دانیم که کشاورزی امروز با گذشته تفاوت کرده است. در گذشته شاید مهم‌ترین سؤال کشاورز این بود که «چه محصولی بیشتر تولید می‌شود؟» اما امروز باید چند سؤال را هم‌زمان در نظر بگیریم؛ آیا برای تولید این محصول آب کافی داریم؟ آیا خاک منطقه برای آن مناسب است؟ آیا محصول بازار مناسبی دارد؟ هزینه تولید چقدر است؟ و در نهایت، درآمد کشاورز از تولید آن چقدر خواهد بود؟
محقق مرکز تحقیقات استان ایلام بیان کرد: بنابراین الگوی کشت در واقع تلاش می‌کند بین منابع موجود، تولید، درآمد کشاورز و نیاز کشور تعادل ایجاد کند.

وی در ادامه به ویژگی‌های الگوی کشت در استان ایلام اشاره کرد و گفت: ما در استان، هم مناطق گرمسیری داریم و هم مناطق سردسیری؛ بنابراین نمی‌توانیم برای تمام استان یک نسخه واحد بنویسیم. محصولی که در دهلران، مهران یا آبدانان قابلیت و مزیت مناسبی دارد، ممکن است برای منطقه‌ای سردسیر در شمال استان مناسب نباشد.

تقی‌پور تأکید کرد: بنابراین یکی از اصول مهم در اجرای الگوی کشت این است که الگوی کشت باید منطقه‌محور باشد، نه یک نسخه یکسان برای همه کشاورزان. در واقع باید شرایط هر شهرستان، هر منطقه و حتی در مواردی شرایط مزرعه را در نظر بگیریم.

وی یکی از مهم‌ترین دلایل توجه به الگوی کشت را مسئله آب دانست و افزود: آب امروز دیگر یک منبع نامحدود نیست. اگر بخواهیم کشاورزی استان ایلام در سال‌های آینده همچنان پایدار باشد، باید بتوانیم با آب موجود، تولید اقتصادی بیشتری داشته باشیم.

وی ادامه داد: اینجاست که موضوعاتی مانند انتخاب محصول مناسب، استفاده از ارقام متحمل به خشکی، توسعه روش‌های آبیاری مناسب، تغییر زمان کاشت، مدیریت مصرف آب و کاهش تلفات آب اهمیت پیدا می‌کند.

محقق مرکز تحقیقات استان ایلام خاطرنشان کرد: بنابراین الگوی کشت فقط «انتخاب محصول» نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از اقدامات برای مدیریت بهتر منابع تولید است.

تقی‌پور اقتصاد کشاورزی و درآمد کشاورز را نکته بسیار مهم دیگری در اجرای الگوی کشت عنوان کرد و گفت: اگر محصولی از نظر فنی مناسب باشد، اما بازار مناسبی نداشته باشد یا هزینه تولید آن بسیار بالا باشد، نمی‌توان انتظار داشت کشاورز از آن استقبال کند.

وی افزود: کشاورز باید بداند چه محصولی تولید کند، چقدر تولید کند، با چه هزینه‌ای تولید کند، و محصول خود را در نهایت کجا و با چه قیمتی به فروش برساند.

وی تأکید کرد: بنابراین اجرای موفق الگوی کشت، بدون توجه به بازار، قیمت، صنایع تبدیلی، زنجیره ارزش و خرید تضمینی یا قراردادی امکان‌پذیر نیست.

تقی‌پور با بیان اینکه کشاورزان فقط مجری الگوی کشت نیستند، گفت: کشاورزان یکی از مهم‌ترین تصمیم‌گیرندگان و صاحبان تجربه در این طرح هستند. کشاورزی که سال‌ها در یک منطقه کار کرده است، شرایط خاک، آب، آب‌وهوا و حتی رفتار یک رقم را بهتر از هر کسی می‌شناسد. بنابراین باید از تجربه کشاورزان در طراحی و اصلاح الگوی کشت استفاده کنیم.

وی تصریح کرد: الگوی کشت زمانی موفق خواهد بود که کشاورز احساس کند این طرح برای کشاورز است، نه در مقابل کشاورز و حمایت از کشاورز؛ شرط موفقیت الگوی کشت است.

محقق مرکز تحقیقات استان ایلام ادامه داد: اگر از کشاورز بخواهیم الگوی کشت را اجرا کند، باید شرایط لازم را نیز برای او فراهم کنیم. کشاورز باید از نظر بذر و نهاده مناسب، تسهیلات، بیمه، آموزش، خدمات فنی، بازار فروش و قیمت محصول حمایت شود.

وی گفت: یعنی هدف فقط افزایش سطح زیرکشت نباشد؛ بلکه هدف این باشد که در پایان، هم کشاورز سود ببرد، هم منابع آب و خاک حفظ شود و هم امنیت غذایی کشور تقویت شود.

تقی‌پور در پایان تأکید کرد: اجرای الگوی کشت یک کار یک‌ساله یا یک بخشنامه اداری نیست. این یک مسیر تدریجی است که نیاز به همکاری همه دارد؛ کشاورز، کارشناس، محقق، مروج، دستگاه‌های اجرایی، بخش خصوصی و بازار.

وی افزود: اگر بتوانیم دانش علمی را در کنار تجربه کشاورزان قرار دهیم و در کنار آن، مسئله آب و بازار را نیز مدیریت کنیم، می‌توانیم کشاورزی استان ایلام را به سمت تولید پایدارتر، درآمد بیشتر برای کشاورزان و استفاده بهتر از منابع هدایت کنیم.

وی خاطرنشان کرد: در واقع هدف نهایی الگوی کشت باید این باشد که هم کشاورز سود ببرد، هم منابع آب و خاک حفظ شود و هم امنیت غذایی کشور تقویت شود.

محقق مرکز تحقیقات استان ایلام در پایان پیام اصلی الگوی کشت را در یک جمله خلاصه کرد: «محصول مناسب، در مکان مناسب، با آب و منابع مناسب و با بازار مناسب.»