هشدار درباره خسارت‌های سنگین زنگ زرد غلات؛ پیشگیری و پایش، کلید مهار بیماری

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، کارگاه آموزشی با عنوان " آشنایی با روش‌های پیشگیری و کنترل زنگ زرد در غلات" توسط سارا صفری محقق این مرکز برگزار شد.

 وی بیمـاری زنـگ زرد غلات را از بیماری‌های با میزان خسـارت‌زایی شـدید بـه گنـدم و جـو دانست کـه بسـته بـه شـرایط اقلیمـی، وضعیـت و مرحله رشـدی گیاه، رقـم، میزان تحمـل و درجه مقاومـت گنـدم و دیگـر میزبان‌هـای آن در برابـر عامـل ایـن بیماری، گاه بـه بـروز خسـارت‌های جبران‌ناپذیـر کمـی (تا حـدود 90 درصد)، و نیـز خسـارت کیفـی و تهدیـد امنیـت غذایـی می‌انجامد.

صفری بیان کرد، در دنیـا زنگ زرد در سـال های عادی، 5 تا 25% امـکان خسـارت زایی دارد و در سـال‌های همه‌گیـری تـا بیش از 50% خسـارت به کشـت گنـدم گزارش شـده  اسـت.

صفری تاکید کرد بیمـاری زنـگ زرد نسـبت به سـایر زنگ‌ها، بیشتـر تحت تأثیر شـرایط محیطی قـرار می‌گیـرد و دمـا و رطوبت نسـبی هـوا، مهم‌ترین عوامـل محیطی بـرای ظهور و توسـعه بیمـاری زنـگ زرد غلات به شـمار می‌آیند. بنابراین بـرای مهـار بیمـاری، آگاهی و اطلاع روزآمد و هوشـیاری کارشناسـان، مروجان و کشـاورزان از وضعیـت جـوی منطقـه و شـرایط مناسـب بـرای بروز و شـیوع زنگ بسـیار حایز اهمیت اسـت. جوانه‌زنـی قـارچ عامـل بیمـاری زنـگ زرد در دمای حـدود 4 درجه سـانتیگراد و رطوبـت نسـبی بالای 60 درصد انجام می‌شـود. در این شـرایط علائم اولیه زنگ زرد روی برگ‌ها مشـاهده می‌شـود. خطرناکتریـن مرحلـه زمانـی اسـت کـه دما بیـن 13 تـا 15 درجه سـانتی گراد (حداقـل 8 درجـه سـانتیگراد) و رطوبـت نسـبی هوا بالای 75 درصد باشـد. تداوم ایـن شـرایط بـرای 5 روز متوالـی، در صـورت حساسـیت رقـم گیاه میزبـان و وجود قـارچ عامـل بیمـاری، زمینه شـیوع بیمـاری در 3 تـا 5 روز آینـده را فراهم می‌کند و در ایـن مـدت وجـود شـبنم و بارندگی‌هـای ملایم و متنـاوب، شـدت آلودگـی را افزایـش می دهـد. در نتیجـه بـروز آلودگـی، جـوش‌هـای زنـگ، برخـی اندام‌هـای گنـدم بـه‌ویـژه سـطح برگ‌هـا را می‌پوشـاند و سـبب کاهـش فعالیـت فتوسـنتز، افزایـش تنفـس و کاهـش وزن دانـه گنـدم می‌گردنـد.

ایشان در طول دوره به تبیین عوامـل مؤثـر بـر پیدایـش و گسـترش زنـگ زرد غلات، چگونگـی مدیریـت و مقابله بـا آن با تأکید بر روش‌های غیرشـیمیایی و پیشـگیرانه، علائم بیماری زنگ زرد، چرخه زندگی قارچ عامل بیماری زنگ زرد،  شرایط محیطی مساعد بروز بیماری، شرایط همه‌گیری بیماری و پیش‌آگاهی و پایش زنگ زرد پرداخت و روش‌هـای به‌نـژادی و به‌زراعی مؤثـر برای پیشـگیری از بیمـاری زنگ زرد را شامل استفاده از ارقام مقاوم، تراکم مناسب، تاریخ کاشت دقیق و مدیریت تغذیه دانست.